80’li yılların başında Kuşadası’nda bulunan bir otelde çalışırken personel arasında bulunan Roman arkadaşların eğlenceli yaşamlarına katılmaktan mutluluk duyardım. Yaşamasını bilen, çalışkan ve hayattan zevk alan anlayışlarına hayrandım ve onlardan çok şey öğrenmiştim.
Yaklaşık bin yıl önce Hİndistan’ın kuzey bölgelerinden göç eden Romanların bir kısmı Anadolu’da kalmış, bir kısmı Avrupa’ya geçiş sağlamıştır. Osmanlının son dönemlerinde Romanların bir kısmı Anadolu’ya geri gelmiştir.
Anadolu topraklarında bin yıldır birlikte yaşadığımız Romanların büyük kısmı Marmara ve Ege coğrafyasında yayılmış göstermektedir. Bu tarih birliğine rağmen Roman vatandaşlarımız çoğunlukla ikinci sınıf insan muamelesi görmüşlerdir. Bu ayrımcılığı hem merkezi yönetim, hem de yerel yönetimler göstermiştir. Sorunlar sadece yoksulluk bağlamına sıkıştırılmış, köklü çözüm yolları genellikle sözde kalmıştır. Oluşturulan eylem planları eylemsizlik sonucu çözümsüz kalmıştır.
Erken evlilik sorunu, okula devam konusu, sağlıklı barınma koşullarının eksikliği, istihdam sorunu, gençlerin uyuşturucu madde bağımlılığı, üretime yönelik çalışmaların yetersizliği gibi konuların çözümünde atılan adımlar yetersiz kalmaktadır. Sorunlar çözümsüz kaldıkça, sorunlar yok sayıldıkça Roman vatandaşlarımız gittikçe sistemin dışına itiliyor, ayrımcılık kangrene dönüşüp yaygınlaşıyor.
Roman vatandaşlarımızın sorunları bir kurumun değil, devletin ve devletin her kademedeki yönetiminin ortak sorunudur.
Ancak giderek kronikleşen sorunlar halının altına süpürülüp görmezden geliniyor. Roman mahallelerinde hayatlar değişmiyorsa, yoksulluk ve işsizlik temel sorun olarak kalmaya devam ediyorsa, hiçbir kişi ve kurum ben görevimi yaptım diyemez.
Roman vatandaşlarımızın sorunlarının temeli bir kimlik sorunu değil, kamu yönetimi sorunudur ve kamu yönetimi bir şekilde çözüm üretmek zorundadır.
Romanlar ile ilgili çözüm dönemsel ilgi patlamalarına, Ramazan ayına, seçim çalışmalarına, ya da iyi niyetli kişilerin bireysel çalışmalarına bağlı kalmamalıdır. Günümüzde Roman vatandaşlarımızın en büyük sorunu çözüm süreçlerinin kişilere bağlı yürütülmesinin sonuncudur. Çözüm politikaları kişisel insiyatifle değil kurumsal akılla ilerlerse başarılı olacaktır. Böylece sürdürülebilirlilik sağlanacaktır.
Ülkemizde başka bir hastalık var, bilgisiz kişilerinin sorunları çözmeye çalışması.
Roman vatandaşlarımızın sorunlarının çözümü yolunda masa başında çözüm aranması çözümsüzlüğe neden olmaktadır. Sorunlar yumağına dışarıdan bakarak çözüm önermek ve bu doğrultuda çalışmak yanlıştır. Çözüm arayışı olacaksa, öncelikle sorunların içinde yaşayan insanların paydaş olması gerekir. Romanların yaşam şartlarını bilen, bu konuda tecrübeli olan, fotoğraf karesinin içinde yer alan, sokakların çamurunu, penceresi olmayan evlerin soğukluğunu yaşamış olan tecrübelere danışarak yol almak zorunludur.
Arabayla gelip geçerken Roman mahallesine uğramakla, masa başında toplantı yapmakla sorunlar çözülemez. Şimdiye kadar böyle yapılarak olabilecek çözümlerin nasıl buharlaştığını, yapılacak çalışmaların nasıl rafa kalktığını, oluşturulan planların unutulduğunu üzülerek görüyoruz. Konunun içinde olmayanlar çözüm yollarına hem sığ, hem de yukarıdan bakarlar.
Günümüz Türkiye’sinde artık romantik hayal kırıklıkları yaşama lüksümüz kalmadı. Roman gençleri işsiz, uyuşturucu madde batağında, sağlıksız ortamlarda yaşam mücadelesi veriyor. Artık sayıları üç milyon civarında olan Roman vatandaşlarımızın sorunlarını el birliğiyle çözüm zamanı gelmiştir. Bu sorunları görmezden gelenleri tarih affetmeyecektir.
“Hiç kimse, başka bir insanı yönetmeye doğal olarak hak sahibi değildir.” (Abraham Lincoln)
Yorum Yazın