Enflasyon ağustosta aylık bazda çift haneyi zorlarken bu ay beklentilerin altında %4,75 olarak açıklandı. Senelik bağlamda %59’dan %61,5’e yükseldi. Eğitim kalemi aylık %30,27 ile rekor artış kaydetti. Detaylara bakıldığında en çok artan kalem ise %127,7 artışla üniversite eğitimi. 143 temel başlıktan 11’inde fiyat düştü, 4’ünde değişmedi. TÜİK verisi ENAG ve İTO’yla aylık bazda yakalamış olmasına rağmen yıllık fark devam ediyor. 

2023 sonunda enflasyon ne olacak?

TEPAV açıkladığı raporunda %66. Daha sonra tırmanışın devam edeceğini de ekliyor. Tepe noktası 2024 1.çeyrekte, %70’in üzerinde. Başka ekonomistler %70’i bu yıl sonunda yakalayacağını düşünüyor. 

Twitter, yeni adıyla namıdiğer X’in sansasyonel hesabı e507, ortalama geri kalan aylardaki ortalama enflasyonun ne olacağına göre sene sonu enflasyon senaryolarını yazmış. İnceleyelim: 

Bu tempoda giderse, her ay %4-5 arası olursa yıl sonunda %68-%73 arası bir rakam oluşuyor.

Aylık enflasyon ortalama %3 bandına yerleşirse enflasyon %65’in biraz altında kalacaktır. 

Faiz artışları dolayısıyla hayat pahalılığında belli düzelme olacak olmasına rağmen hizmet enflasyonu yıllık %86, mal enflasyonun da %51 seviyelerinde olması enflasyonun yapışkanlığının yaratabileceği soruna dikkat çekiyor. 

Alım gücü

Haziran ayında %30 zam alarak alanlar, 4.ayın sonunda hayal kırıklığı yaşadı. %25.11 enflasyon ve güncellenmeyen vergi dilimi sebebiyle alım gücü zam öncesinin gerisinde kaldı. Gelecek ücretli için daha da çetin geçecek. Bakan Şimşek’in “Bundan sonra ücret düzenlemeleri hedef enflasyona göre yapılacak” açıklaması ücretlinin bir süre daha fedakârlık yapma durumunda olduğunu gösteriyor.

 Sıkılaşma işe yaramıyor mu?

Başta biraz sendeleyen yeni ekonomi yönetimi gerçek anlamda parasal sıkılaşmayı ağustos itibarıyla başlattı. Ancak son üç ay TÜFE %23.33. Aynı dönemde MB politika faiz artışı %15. Bu ay etkilerini hemen görmek çok kolay değil. Birikimli etkileri Kasım’dan itibaren göreceğiz.

 Genişleyici Sıkılaştırma

Türkiye anomali bebek misali bizi şaşırtmaya devam ediyor.

Politika faizi arttığı zaman mevduat faizi artar ve bankalar kredi vermekten kaçınır. Ama sıkılaşmanın yapıldığı son iki ayda faiz yükselirken ticari kredi artışı hızlandı. Sebebi ticari faizler mevduatın çok üzerinde olumca banka için daha cazip oluyor. En nihayetinde de kredi arzı artıyor. Çözüm için faiz artırımın devamı belirleyici olacak. Talep kırılırsa kredi genişlemesi devam etmeyecek, kırılmazsa bir süre daha devamını öngörmek mümkün. 

Merkez Bankası’nın seneye için öngördüğü patikanın hala üzerinde gidiyor. Dolayısıyla biraz daha sıkılaşma gerekebilir. Birkaç senedir açılan ÜFE TÜFE makası bu ayla birlikte kapanmaya başladı. Son anketlere göre 12 aylık enflasyon %45’lerde. Bu yüzden faiz %45 seviyelerine gelir mi suali hep tartışılıyor. Yukarıda söylediğim gibi sıkılaşmanın ne kadar etkili olduğunu bilmiyoruz henüz. Daha ne kadar gerekeceğini de öğrenmemiz için önümüzdeki ayların verilerine kulak vermeliyiz. Seneye enflasyon beklentisi kötüleşirse daha sert müdahale gerekebilir. 

Erkan’dan Meclis Çıkarması

Merkez Bankası Başkanı Hafize Gaye Erkan Meclis’te milletvekillilerine sunum yaptı. Yabancı yatırımcılar tarafından kendisine milyarlarca dolarlık doğrudan yatırım teklifi geldiğini belirtti. “İstediğimiz koşullarla kabul etmek istediğimiz için beni sürekli arıyorlar” dedi. Anlamadığım ne zamandan beri yatırım talepleri Merkez Bankası’na yapılıyor? Üstelik Mehmet Şimşek yatırım için bu kadar yoğun gezerken. Niye kabul etmek için bu kadar bekleniyor? Yakında cevap alabiliriz.

%4,75 aylık enflasyon son 5 yılın en yüksek Eylül rakamı. Merkez Bankası’nın kayıtsız kalmayarak faiz artırım sürecine girmesi güzel gelişme ancak daha gidecek çok yol var. Önümüzdeki aylardaki enflasyon verilerine göre faizi hangi şiddetle yükselteceği de yolun uzunluğu belirleyecek.