Türkiye’de demokrasi, yalnızca sandıktan çıkan sonuçlarla değil; hukukun üstünlüğü, kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı ve halk iradesine saygı ilkeleriyle anlam kazanır. Ancak son yıllarda yaşanan gelişmeler, demokrasinin özünden uzaklaştırılarak bir “iktidarı koruma mekanizması” hâline dönüştürüldüğü yönündeki tartışmaları büyütmektedir.

Geçmişte seçilmiş bir başbakanın görevden uzaklaştırılmasıyla başlayan siyasal müdahaleler, bugün seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınmasına, halkın oylarıyla seçilmiş siyasetçilerin yargı kararlarıyla etkisiz hâle getirilmesine kadar uzanmıştır. Bu durum, toplumda “sandığın iradesi gerçekten korunuyor mu?” sorusunu daha güçlü biçimde gündeme taşımaktadır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi adı altında uygulanan Türkiye tipi başkanlık modeli, teoride istikrarı hedeflese de pratikte kuvvetler ayrılığını zayıflatan bir yapıya dönüşmüştür. Yasama, yürütme ve yargı arasındaki denge giderek ortadan kalkarken, devlet kurumlarının tarafsızlığına yönelik güven de ciddi biçimde sarsılmıştır. Özellikle yargının siyasal tartışmaların merkezine yerleşmesi, demokrasi açısından en büyük risklerden biri hâline gelmiştir.

AK Parti iktidarının ilk yıllarında “ileri demokrasi” söylemiyle ortaya çıkmasına rağmen, bugün gelinen noktada demokrasinin yalnızca seçim kazanmaya indirgenmiş bir araç gibi kullanıldığı yönünde eleştiriler artmaktadır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçmişte dile getirdiği “demokrasi bir araçtır” anlayışının, bugün devlet yönetiminde etkilerini gösterdiğini düşünen geniş bir kesim bulunmaktadır. Çünkü demokratik sistemlerde seçim kadar önemli olan şey, hukuk kurallarının herkese eşit uygulanmasıdır.

2017 referandumunda Yüksek Seçim Kurulu’nun mühürsüz oy pusulalarını geçerli sayması, Türkiye demokrasi tarihinin en çok tartışılan kararlarından biri olmuştur. Seçim kanunlarına açıkça aykırı olduğu yönünde yoğun eleştiriler yapılmasına rağmen bu karar uygulanmış ve halkın önemli bir bölümünde seçim güvenliğine dair kuşkular oluşmuştur. Ardından İstanbul seçimlerinde “bir zarftaki dört pusuladan yalnızca birinin geçersiz sayılması” gerekçesiyle seçimlerin yenilenmesi, hukukta eşitlik ilkesinin siyasete göre değiştiği yönündeki tartışmaları derinleştirmiştir.

Bugün benzer tartışmaların Cumhuriyet Halk Partisi üzerinde yoğunlaşması, Türkiye’nin en köklü ve kurucu partisinin yargı süreçleriyle tartışmalı biçimde hedef hâline getirildiği eleştirilerine yol açmaktadır. “Mutlak butlan” gibi hukuk kavramlarının siyasal sonuç üretmek amacıyla gündeme taşınması, yalnızca bir parti meselesi değil; Türkiye’de siyasal rekabetin adil olup olmadığı sorunudur. Çünkü demokrasi, sadece iktidarın korunması değil; muhalefetin de hukuk güvencesi altında siyaset yapabilmesi demektir.

Diğer yandan, yıllarca seçim kaybetmiş bazı siyasi aktörlerin yeniden aynı süreçlerde öne çıkarılması da toplumda ciddi bir ahlaki ve siyasi tartışma yaratmaktadır. Defalarca halktan destek alamamış isimlerin yeniden siyasal mühendislik süreçlerinde görev üstlenmesi, “millet iradesi” söylemiyle çelişmektedir. Toplumsal ahlak açısından bakıldığında, siyasetin temel ölçüsü halkın güveni ve demokratik meşruiyet olmalıdır. Halkın sürekli reddettiği anlayışların farklı yollarla yeniden siyaset sahnesine taşınması, demokratik etik açısından sorgulanmaktadır.

Türkiye’nin ihtiyacı olan şey; kişilere göre değişen hukuk değil, herkese eşit uygulanan adalettir. Seçim sonuçlarının yalnızca iktidarın lehine olduğunda kabul edildiği bir düzen, demokrasiyi güçlendirmez; aksine toplumsal kutuplaşmayı büyütür. Hukukun siyasetin aracı hâline geldiği yerde ne demokrasi sağlıklı işler ne de toplumsal barış korunabilir.

Gerçek demokrasi; sandığa saygının yanında hukuka bağlılığı, yargı bağımsızlığını ve halkın iradesine koşulsuz güveni gerektirir. Türkiye’nin geleceği de ancak bu ilkelerin yeniden güçlendirilmesiyle mümkün olacaktır.

birde atanan belediyelere kayyumlar secilmiş halk iredesine saldırı ve sıkıştırılan muhalıf belediye başkanları iktidar tarafına geçmesine yönelik baskılar halkın irade gASBINA NEDEN OLUYOR  METni yeniden birleştirerek yazınız

Türkiye’de demokrasi yalnızca seçimlerden ibaret değildir. Gerçek demokrasi; halkın iradesine saygı duyulan, hukukun herkese eşit uygulandığı, yargının bağımsız olduğu ve seçilmişlerin yine halk tarafından değerlendirildiği bir sistemdir. Ancak son yıllarda yaşanan gelişmeler, Türkiye’de demokrasinin giderek tartışmalı bir noktaya sürüklendiğini göstermektedir.

Geçmişte seçilmiş bir başbakanın siyasal müdahalelerle görevden uzaklaştırılmasıyla başlayan süreç, bugün seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınmasına, belediyelere kayyum atanmasına ve muhalefetin yargı yoluyla baskı altına alınmasına kadar uzanmıştır. Bu tablo, halkın oylarıyla ortaya koyduğu iradenin çeşitli yöntemlerle etkisiz hâle getirildiği yönündeki kaygıları büyütmektedir.

Özellikle belediyelere kayyum atanması, demokrasi açısından en ağır tartışma konularından biri hâline gelmiştir. Halk sandığa gitmekte, kendi yöneticisini seçmekte; ancak daha sonra merkezi idarenin atadığı bürokratlarla bu irade fiilen ortadan kaldırılmaktadır. Elbette hukuk herkes için geçerlidir. Ancak hukuk, seçmenin iradesini yok sayan bir araç hâline dönüştüğünde toplumda adalet duygusu zedelenmektedir. Çünkü demokrasinin özü, halkın seçtiği yöneticilerin yine halk tarafından değiştirilmesidir.

Bunun yanında, muhalif belediye başkanlarına yönelik artan siyasi ve idari baskılar da toplumun dikkatinden kaçmamaktadır. Soruşturmalar, görevden alma tartışmaları, mali baskılar ve siyasal kuşatma yöntemleriyle bazı belediye başkanlarının iktidar çizgisine çekilmeye çalışıldığı yönünde ciddi eleştiriler bulunmaktadır. Bu durum yalnızca siyasi rekabeti değil, doğrudan halkın iradesini hedef alan bir anlayışı da beraberinde getirmektedir. Çünkü bir belediye başkanı parti değiştirmeye zorlandığında ya da baskı altında bırakıldığında, aslında o belediyeye oy veren halkın tercihi de gasp edilmiş olmaktadır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi adı altında uygulanan Türkiye tipi başkanlık modeli ise kuvvetler ayrılığını zayıflatan bir yapıya dönüşmüştür. Yasama, yürütme ve yargı arasındaki denge bozulurken, devlet kurumlarının tarafsızlığına yönelik güven de ciddi biçimde aşınmıştır. Özellikle yargının siyasal tartışmaların merkezine taşınması, toplumda hukukun bağımsızlığı konusunda büyük soru işaretleri yaratmaktadır.

AK Parti iktidarının ilk yıllarında dile getirilen “ileri demokrasi” söylemi, bugün yerini iktidarı koruma refleksine bırakmış görünmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçmişte ifade ettiği “demokrasi bir araçtır” anlayışının, bugün uygulamalarda daha görünür hâle geldiğini düşünen geniş bir kesim vardır. Çünkü demokratik sistemlerde önemli olan yalnızca seçim kazanmak değil; seçim hukukuna, anayasal ilkelere ve halk iradesine bağlı kalmaktır.

2017 referandumunda Yüksek Seçim Kurulu’nun mühürsüz oy pusulalarını geçerli sayması, Türkiye demokrasi tarihinin en tartışmalı kararlarından biri olmuştur. Seçim yasalarına aykırı olduğu yönündeki yoğun eleştirilere rağmen bu karar uygulanmış ve seçim güvenliğine yönelik ciddi kuşkular oluşmuştur. Ardından İstanbul seçimlerinde, aynı zarftaki dört pusuladan yalnızca birinin iptal edilmesi gerekçesiyle seçimlerin yenilenmesi, hukukta eşitlik ilkesinin siyasete göre değiştiği yönündeki eleştirileri daha da artırmıştır.

Bugün benzer tartışmaların Cumhuriyet Halk Partisi üzerinde yoğunlaşması, Türkiye’nin kurucu partisinin yargı süreçleri üzerinden baskı altına alınmak istendiği yönündeki değerlendirmeleri beraberinde getirmektedir. “Mutlak butlan” gibi hukuk kavramlarının siyasi sonuç üretmek amacıyla gündeme taşınması, yalnızca bir parti sorunu değil; Türkiye’de demokratik siyasetin geleceği açısından önemli bir kırılmadır. Çünkü demokrasi, sadece iktidarın hukuk güvencesi altında olması değil; muhalefetin de eşit şartlarda siyaset yapabilmesi demektir.

Öte yandan, yıllardır seçim kaybetmiş bazı siyasi figürlerin yeniden süreçlerin merkezine taşınması da toplumda ahlaki bir tartışma yaratmaktadır. Defalarca halk desteği alamamış anlayışların yeniden siyasal mühendislik girişimlerinde rol üstlenmesi, “milli irade” söylemiyle çelişmektedir. Toplumsal ahlak açısından bakıldığında siyasetin temel ölçüsü halkın güveni olmalıdır. Halkın kabul etmediği isimlerin farklı yollarla yeniden siyaset sahnesine sürülmesi, demokratik etik açısından sorgulanmaktadır.

Türkiye’nin bugün en fazla ihtiyaç duyduğu şey; kişilere göre değişen hukuk değil, herkese eşit uygulanan adalettir. Seçim sonuçlarının yalnızca iktidarın lehine olduğunda kabul edildiği bir anlayış, demokrasiye güveni zedeler. Halkın oylarıyla seçilen belediye başkanlarının görevden alınması, yerlerine kayyum atanması ya da baskılarla siyasi yön değiştirmeye zorlanması, doğrudan halk iradesinin gaspı anlamına gelir.

Gerçek demokrasi; sandığa, hukuka ve halkın iradesine birlikte sahip çıkabilmektir. Türkiye’nin geleceği de ancak adaletin, özgürlüğün ve demokratik meşruiyetin yeniden güçlendirilmesiyle mümkün olacaktır.