Türk Silahlı Kuvvetleri denildiğinde akla gelen ilk kavramlardan biri disiplindir. Çünkü disiplin, askeri yapının yalnızca bir unsuru değil, varlık sebebidir. Ancak disiplin denildiğinde çoğu zaman sadece emirlere mutlak itaat anlaşılır. Oysa gerçek disiplin, hukukun ve adaletin güvencesi altında var olabilir.

Disiplin; kanunlara, nizamlara ve amirlere bağlılık kadar, astın ve üstün hukukuna saygıyı da içerir. Bir başka ifadeyle, disiplin sadece emir vermek ve uygulamak değil, aynı zamanda yetkinin hukuka uygun kullanılmasını sağlamaktır. Askerlik mesleğinin temelini oluşturan bu anlayış, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin tarih boyunca sahip olduğu kurumsal gücün de kaynağıdır.

Son günlerde basına yansıyan ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı bir tugayda yaşandığı iddia edilen olaylar, disiplin kavramını yeniden tartışmaya açmıştır. İddiaların doğruluğu elbette yapılacak idari ve adli incelemeler sonucunda ortaya çıkacaktır. Ancak bu süreçte unutulmaması gereken temel ilke şudur: Disiplin, hukuktan bağımsız düşünülemez.

Astlara yönelik hakaret, kötü muamele veya fiziksel müdahale gibi insan onurunu zedeleyen davranışlar, hangi gerekçeyle yapılırsa yapılsın kabul edilemez. Daha da önemlisi, bu tür iddiaların etkili şekilde soruşturulmaması, şikâyet mekanizmalarının işletilmemesi ve savunma hakkının kısıtlanması, yalnızca mağduriyet yaratmakla kalmaz; aynı zamanda kuruma olan güveni de zedeler.

Gerçek disiplin korkuyla değil, güvenle sağlanır. Astın, hakkının korunacağına; üstün ise görevini hukuk çerçevesinde yerine getireceğine inanmalıdır. Bu güven ortadan kalktığında, disiplin görünürde devam etse bile kurumsal aidiyet ve motivasyon zarar görür.

Türkiye'nin son yıllarda yaşadığı en önemli kurumsal dönüşümlerden biri de askeri yargı sisteminin kaldırılması olmuştur. Elbette her kurum gibi askeri yargının da eksiklikleri ve geliştirilmesi gereken yönleri vardı. Ancak sorunları gidermek yerine sistemi tamamen ortadan kaldırmak, disiplin ve hukuk arasındaki hassas dengeyi olumsuz etkilemiştir.

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin gücü yalnızca silahından, personel sayısından veya teknolojik kapasitesinden gelmez. Asıl güç; liyakate, hukuka ve kurumsal adalete dayanan geleneklerinden gelir. Bu nedenle disiplinin korunması için hukuktan taviz verilmemeli, şikâyet ve müracaat yolları açık tutulmalı, savunma hakkı eksiksiz güvence altına alınmalıdır.

Kamuoyuna yansıyan rahatsız edici iddiaların Milli Savunma Bakanlığı tarafından titizlikle incelenmesi, varsa sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması ve sonuçların şeffaf biçimde paylaşılması toplumun haklı beklentisidir. Çünkü güçlü orduların temelinde sadece disiplin değil, aynı zamanda adalet vardır.

Unutulmamalıdır ki adaletin olmadığı yerde disiplin baskıya dönüşür; hukukun korunduğu yerde ise disiplin kurumsal gücün en sağlam dayanağı olur.